Yargıtay 4. HD., E. 2021/21252, K. 2022/5913
Araçtaki Değer Kaybı Belirlenirken., Aracın Markası, Modeli, Yaşı Ve Hasar Gördüğü Kısımları Dikkate Alınarak, Kaza Tarihinden Önceki Satış Değeri İle Tamir Edildikten Sonraki Satış Değeri Arasındaki Fark Dikkate Alınır.
YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ | Esas Numarası: 2021/21252 | Karar Numarası: 2022/5913 | Karar Tarihi: 25.03.2022
TRAFİK KAZASINDAN KAYNAKLANAN DEĞER KAYBI İSTEMİ
UYGULANMASI GEREKEN BİR KANUN HÜKMÜNÜN HÜKÜM KESİNLEŞMEDEN ÖNCE ANAYASA MAHKEMESİ’NCE İPTALİNE KARAR VERİLİRSE USULİ KAZANILMIŞ HAKKA GÖRE DEĞERLENDİRİLEMEMESİ
ANAYASA MAHKEMESİNİN İPTAL KARARI SONUCU OLUŞAN DURUMUN ELDEKİ MADDİ ANLAMDA KESİNLEŞMEMİŞ VE DERDEST OLAN DAVAYA UYGULANMASININ GEREKMESİ
DEĞER KAYBININ ARACIN TRAFİK KAZASI SONUCU HASARLANIP ONARILMASINDAN SONRAKİ DEĞERİ İLE HİÇ HASARLANMAMIŞ HALDEKİ DEĞERİ ARASINDAKİ FARK OLMASI
ARAÇTAKİ DEĞER KAYBI BELİRLENİRKEN ARACIN MARKASININ YAŞININ MODELİNİN VE HASAR GÖRDÜĞÜ KISIMLARIN DİKKATE ALINARAK ARACIN KAZA TARİHİNDEN ÖNCEKİ 2. EL SATIŞ DEĞERİNİN TESPİTİ İLE ARACIN TAMİR EDİLDİKTEN SONRA İKİNCİ EL SATIŞ DEĞERİNİN TESPİTİ VE ARASINDAKİ FARKIN HESAPLANMASININ GEREKMESİ
ÖZET:
Dava, trafik kazasından kaynaklanan değer kaybı istemine ilişkindir. Anayasa Mahkemesi’nin 17.7.2020 tarihinde 2019/40 E-202/40 K. sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresi ile ikinci cümlesindeki “…ve genel şartlarda…” ibaresinin ve 92. maddesinin (i) bendinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiş olması nedeniyle zarar ve zarar kapsamının 2918 sayılı KTK.nın ve 6098 sayılı TBK.nun haksız fiile ilişkin hükümlerine ve Yargıtay uygulamalarına göre belirlenmesi gerekmektedir. Uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesi’nce iptaline karar verilirse, usuli kazanılmış hakka göre değil, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonucu oluşan durumun eldeki maddi anlamda kesinleşmemiş ve derdest olan davaya da uygulanması zorunludur. Yargıtay uygulamasına göre değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır. Dolayısıyla mahkemece AYM’nin iptal kararıİşte gönderdiğin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ve araç değer kaybı hesaplamasına ilişkin Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararının, sitenin kurumsal görsel yapısına ve renk paletine (lacivert `#39618F` ve gold `#D9883F`) uygun olarak hazırlanmış HTML formatı: “`html
Yargıtay 4. HD., E. 2021/21252, K. 2022/5913
Araçtaki değer kaybı belirlenirken; aracın markası, modeli, yaşı ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak, kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile tamir edildikten sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark esas alınır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi | Esas No: 2021/21252 | Karar No: 2022/5913 | Karar Tarihi: 25.03.2022
KONU: TRAFİK KAZASINDAN KAYNAKLANAN DEĞER KAYBI İSTEMİ
DAVA VE YARGILAMA SÜRECİ
Davacı vekili, müvekkiline ait araca davalının zorunlu trafik sigortacısı olduğu aracın tam kusurlu olarak çarpması sonucu araçta değer kaybı meydana geldiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla değer kaybı tazminatının tahsilini talep etmiştir. Davalı taraf davanın reddini savunmuştur.
Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi (2019/720 E., 2020/471 K.), kaza ve poliçe yürürlük tarihi itibarıyla Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ekindeki hesaplama formülüne göre değer kaybı çıkmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Karar kesinleştiği için Adalet Bakanlığı tarafından HMK m. 363 uyarınca kanun yararına bozma yoluna başvurulmuştur.
YARGITAY DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE
Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli (2019/40 E., 2020/40 K.) kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. ve 92. maddelerinde yer alan Genel Şartlara yapılan atıflar Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
- AYM İptal Kararlarının Derdest Davalara Etkisi: Bir kanun hükmünün Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi halinde, henüz kesinleşmemiş (derdest) olan davalarda usuli kazanılmış haktan bahsedilemez. Oluşan yeni hukuki durumun derdest davalara uygulanması zorunludur.
- Değer Kaybı Hesaplama Metodu: Değer kaybı; aracın kaza sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farktır. Değer kaybı belirlenirken aracın markası, modeli, yaşı ve hasar alan kısımları göz önünde bulundurularak; kaza tarihinden önceki ikinci el piyasa rayiç değeri ile tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki reel fark esas alınmalıdır.
- Uygulama Hasılatı: Mahkemece Genel Şartlar ekindeki formüle göre yapılan hesaplama yerine, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun gerçek piyasa rayiç farkını esas alan değerlendirmeye göre karar verilmesi gerekirken, Genel Şartlar seçeneğine dayanılarak davanın reddedilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
SONUÇ
Açıklanan gerekçelerle Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma talebinin kabulü ile Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi kararının HMK m. 363 uyarınca, sonuca etkili olmamak üzere KANUN YARARINA BOZULMASINA, kararın bir örneğinin Resmi Gazete’de yayımlanmak üzere Adalet Bakanlığı’na gönderilmesine 25.03.2022 tarihinde oybirliğiyle karar verilmiştir.